Üyelik İşlemleri
 
 Tüm Bölümler
 Tez & Ödev
 kimya-maddelerin ayırma yöntemleri
 
Yazan  
Simgece
Tatlı Bela

  


ya ben bi turlu bulamadım indiremedım bulursanız gerçekten sevincem yıllık odevım ıcın lazımda maddelerin ayırma yöntemi konum




kimi ariyorsan yaninda once icinde bulacaksin...
Kül Kedisi
Uzaklarda/Ötelerde


Karışımları ayırmak, maddelerin bazı fiziksel özelliklerinin farklı olmasından faydalanılarak yapılır. Örneğin, kaynama noktası farkı, öz kütle farkı, erime noktası farkı, çözünürlük farkı...

1- Damıtma: Bir sıvının buharlaştırılması ve oluşan buharın bir soğutucuda yoğunlaştırılması işlemidir. Deniz suyundan saf su elde etmek damıtmaya bir örnektir.
2-Ayrımsal Damıtma : Birden fazla sıvı karışımının buharlaştırılması ve oluşan buharların yoğunlaştırılması işlemidir. Sıvılar kaynama noktası farkından faydalanılarak ayrılır. Kaynama noktaları arasındaki fark ne kadar büyükse ayırma işlemi o kadar kolaydır.
3- Ayırma Hunisiyle Ayırma: Bir biri içerisinde çözünmeyen sıvı-sıvı karışımlarını ayırmada kullanılır. Öz kütle farkından faydalanılarak ayırma işlemi gerçekleşir. Örneğin zeytinyağı-su karışımı.
4-Ayrımsal Kristallendirme : Katı-katı karışımlarının çözünürlüklerinin farklı olmasından faydalanılarak yapılabilen bir ayırma yöntemidir. Çözünürlüğü az olan önce kristalleşerek ayrılır.
5- Mıknatıs ile Ayırma : Mıknatıs, ferromagnetik dediğimiz demir (Fe), kobalt (Co) ve nikeli (Ni ) çeker. Eğer bu metallerden karışımda mevcutsa mıknatıs yardımıyla bu metalleri ayırmak mümkündür.



Kül Kedisi
Uzaklarda/Ötelerde


Ayırma işlemleri, maddelerin kimyasal ve fiziksel özelliklerinden yararlanarak yapılır.
Kimyasal özelliklere dayanarak yapılan ayırma işlemlerinde, ayrılmak istenen maddelerden
birinin bir reaktifle bileşik vermesi ve diğerinin ise bu bileşiği vermemesinden
yararlanılır.
Fiziksel özelliklere dayanarak yapılan ayırma işlemlerinde ise, maddelerin çözünürlük
farklılığından veya kaynama noktalarının farklılığından yararlanılır. Bu tür ayırma işlemleri
arasında; istenilen bir maddeyi uygun bir ortamdan çöktürerek ayırma, organik
çözücülerde çözünen maddeleri sulu çözeltiden ekstraksiyon yoluyla ayırma, distilasyon,
süblimasyon, kristallendirme işlemleri sayılabilir.


5.1. Heterojen Karışımları Ayırma Yöntemleri
Heterojen bir karışımı homojen kısımlara ayırma işlemlerine "temel işlemler" denir. Bu işlemlerde
kullanılan belli başlı yöntemler kısaca aşağıda verilmiştir.
5.1.1. Çöktürme ve Çökeltilerin Çözeltilerden Ayrılması
İki çözeltinin birbirine katılması sonucu ortamda çözünmeyen bir maddenin katı olarak ayrılması
olayına "çökme" denir. Katı-sıvı heterojen karışımından, katı olarak ayrılan maddeye
"çökelek" yapılan işleme ise "çöktürme" denir.
- 345 -
Çöktürme işlemi; yeterli miktarda ya da iri taneli çökeleklerle çalışılıyorsa uygun büyüklükte
bir beher içersinde, çok az miktarda olan çökeleklerle çalışılıyorsa santrifüj tüpünde
yapılır.
5.1.2. Aktarma (Dekantasyon)
Oluşan çökeleğin tümünün dibe çökmesi (sedimantasyon) beklenir ve üstteki duru sıvı bulandırılmadan
dikkatlice başka bir kaba aktarılır. Bu şekilde üstteki sıvı kısmın ayrılmasına
"aktarma" (dekantasyon) denir. Bu işlemde çökeleğin ağır, iri taneli ve kristal yapıda olması
gerekir.
5.1.3. Süzme
- 346 -
Şekil 18.4 Aktarma işlemi
Şekil 18. 5 Süzme işlemi
Oluşan çökeleğin tanecikleri yeteri kadar iri taneli olmadığı durumlarda aktarma işlemi
zorlaşır ve bu durumda süzme işlemi yapılır. Bu işlemde çökelek, sıvısından ince delikli
birsüzgeçten geçirilerek ayrılır. Bu amaçla genellikle huni ve süzgeç kağıdı, porselen
süzgeç vb. kullanılır. Kullanılacak süzgeç kağıdı; çökeleğin ince taneli, iri taneli veya jelimsi
olmasına göre sırasıyla mavi bantlı (sık gözenekli), beyaz bantlı (orta gözenekli) ve
siyah bantlı (geniş gözenekli) olanlardan seçilir. (Whatman süzgeç kağıtları, kağıdın delik
çapına ve kimyasal yapısına göre özel renklerle (mavi, beyaz, siyah gibi) bandlandırılmıştır.)
5.1.4. Vakumda Süzme
Süzme işlemini kolaylaştırmak ve çabuklaştırmak için süzgeç altından vakum uygulanır.
Bu işlem için genellikle yatay konumda delikli bir porselen yüzey içeren Büchner
hunisi ve Nuche erleni kullanılır ve su trompu veya vakum pompası yardımı ile vakum
yapılarak süzme işlemi gerçekleştirilir.
5.1.5. Santrifüjleme
- 347 -
Şekil 18. 6 Vakumda süzme (a) Su trompu yardımıyla
(b) Vakum pompası yardımıyla
Şekil 18. 7 Santrifüj aleti
Sıvı içersindeki katı tanecikler hafif, ince taneli ve çok az miktarda ve de süzme ile ayırmanın
mümkün olmadığı durumda santrifüj aletinden yararlanılır.
Santrifüj aleti, etkin olan yerçekimi kuvvetinden çok daha büyük merkezkaç kuvvetinden
yararlanarak çalışır. Dolayısıyla çökelek santrifüj tüpünün dibinde sıkışmış halde toplanır
ve üstteki sıvı kısım kolayca aktarılabilir. Böylelikle zamandan büyük tasarruf sağlanarak iki
farklı madde birbirinden santrifüjleme ile ayrılmış olur.
5.1.6. Dializ
Santrifüzleme ile ayrılamayan, çökmeyecek kadar çok küçük tanecikleri (kolloitler, çapları
1-100 nm arasında değişen tanecikler) içeren sıvı-katı karışımları ayırmak için "dializ"
işlemi uygulanır.
Dializde, delik çapları 1-5 nm olan selofan, hayvan derisi, parşömen gibi süzgeç görevi
gören yarı-geçirgen bir zar kullanılır. Bu zardaki deliklerden küçük moleküller geçebilirken
daha büyük moleküller (proteinler veya kolloidler) geçememektedir.
Diyaliz böbrek hastalarının tedavisinde kullanılır. Kan, yüzey alanı çok geniş olan bir diyaliz
zarından geçirilir. Metabolik atık olan küçük moleküller zardan geçerler. Kan plazmasının
gerekli bileşenleri olan protein molekülleri çok büyük olmaları nedeniyle zardan geçmeyerek
kanda kalırlar.
- 348 -
Şekil 18.8 Dializ tüpü büyük moleküller diyaliz tüpünün içinde hapsedilmiş olarak kalırken,
küçük moleküller yarı geçirgen zardan her iki yöne de hareket ederler
5.1.7. Ayırma Hunisi Kullanarak Ayırma
Heterojen sıvı-sıvı karışımlarını ayırmada, ayırma hunilerinden yararlanılır. Bu işlemde,
söz konusu karışım ayırma hunisinde kapağı kapalı olarak iyice çalkalanır. İşlem sırasında
oluşan baskıyı gidermek için kapak sıkıca tutularak huni ters çevrilir ve musluk açılıp
kapatılır. Daha sonra fazların ayrılması için bir süre kendi haline bırakılır. Alttaki faz,
huninin musluğu açılarak başka bir kaba dışarı alınır.
5.2. Homojen Karışımları Ayırma ve Saflaştırma İşlemleri
Homojen bir karışımdan maddeleri ayrı ayrı ve saf olarak ayırmak üzere en çok kullanılan
belli başlı yöntemler olarak; distilasyon, süblimasyon, kristallendirme ve kromatografik
ayırma kısaca aşağıda verilmiştir.
5.2.1. Distilasyon (Damıtma, Distilleme)
Distilasyon işlemi, sıvı karışımlardaki bileşenleri birbirinden ayırmakta ve bu bileşenleri saflaştırmakta
kullanılır. Bildiğiniz gibi sıvı maddeler belirli bir buhar basıncına sahiptir. Sıvı bir
madde ısıtıldığında, sıcaklık yükselmesiyle birlikte buhar basıncı da artar ve buhar
basıncı dış basınca eşit olduğunda da kaynama başlar. Kaynama süresince sıcaklık sabit
kalır.
- 349 -
Şekil 18.9 Ayırma hunisi
Her maddenin kendine özgü olan bu sabit sıcaklığa "kaynama noktası" denir
ve bu sıcaklıkta sıvı gaz haline geçer. Gaz haline geçen maddeye "buharlaşmış
madde" denir. Buharlaşmış maddenin soğutulmasıyla madde sıvı hale geçer.
Buolaya da"yoğunlaşma" adı verilir.
Her maddenin farklı kaynama noktasına sahip olma özelliğinden yararlanarak, sıvı karışımın
kaynatılıp gaz haline dönüştürülmesi ve bu gazın soğutulup yeniden sıvı hale yoğunlaştırılması
ile teker teker geri kazanılması işlemine "distilasyon" denir. Bu işlem
için Şekil 18.10'da görülen distilasyon düzeneğinden yararlanılır.
Karışımı oluşturan maddelerin kaynama noktaları çok farklı ise Şekil 18.10'da gösterilen
distilasyon aparatı yeterlidir. Ancak kaynama noktaları yakın maddelerden oluşan sıvı-
sıvı karışımları saf halde bu düzenekle ayırmak güçtür. Bu durumda distilasyon balonu
üzerine fraksiyon başlığı yerleştirilir (Şekil 18.11) ve kaynama noktalarına bakılarak sıvılar
saflaştırılır. Bu işlem "fraksiyonlu distilasyon" (kısımlı distilasyon,kısımlı damıtma)
olarak bilinir. Fraksiyon başlığı parçaları ile doldurulmuş olup, yüksek yüzey alanı sağlar.
Distillenen buharlar yoğunlaşıp distilasyon balonuna geri döner. İşlemin tekrar edilmesiyle
daha uçucu olan bileşik üstte toplanır ve yoğunlaştırılır.
- 350 -
Şekil 18.10 Distilasyon düzeneği
Kaynama noktaları çok yüksek olan veya kaynama noktalarına gelmeden bozunan
maddeleri içeren karışımlar ise düşük basınçta distillenir. Bu durumda maddenin kaynama
noktası düşer. Düşük basınçta distilasyon için distilasyon düzeneğine vakum pompası
bağlanır ve bu tür distilasyona "vakum distilasyonu" adı verilir (Şekil 18.12). Bu tür distilasyonlar
için laboratuvarlarda genellikle "rotary evoporotör" (döner buharlaştırıcı) denen
cihazlar kullanılır.
- 351 -
Şekil 18.11 Fraksiyonlu distilasyon düzeneği
Şekil 18.12 Vakum distilasyonu
5.2.2. Süblimleşme
Sıvı fazdan geçmeden, katı-gaz ve gaz-katı dönüşmeleri mümkündür ve bu olguya "süblimleşme"
denir. Bu tür özellikte maddeleri içeren bir karışım ısıtıldığında süblimleşebilen
madde soğuk yüzeyde tekrar katı olarak saf halde ayrılır. Yüksek sıcaklıkta süblimleşen
maddeler vakumda süblimleştirilirler. Küçük madde miktarlarını vakum altında süblimleştirmek
için kullanılan düzenek Şekil 18.13'de görülmektedir.
5.2.3. Kristallendirme
Bu işlem katı karışımlardaki bileşenleri birbirinden ayırmakta ve bu bileşenleri saflaştırmada
kullanılan bir yöntemdir. Kristallenme ile ayırmaya "ayrımsal kristallendirme"
ve saflaştırmaya ise "kristallendirme" denir ve temelde aynı işlemleri içerir.
Kristallendirme işlemi uygulanacak katının; belirli bir çözücüde sıcakta çözünüp,
soğukta çözünmemesi gerekir.
Bunun için saflaştırılacak katı uygun bir çözücüde ısıtılarak doygun çözeltisi hazırlanır
ve sıcak çözelti süzülerek çözünmeyen safsızlıklar uzaklaştırılır. Sıcak çözeltide bulunan
maddenin kristallenmesini sağlamak için şu işlemlerden biri uygulanır:
■ Çözelti soğutulur
■ Çözelti aşırı doymuş hale getirilir
■ Çözünenin çözünmediği ikinci bir çözücü eklenir
■ Çözünenin buharlaşmayacağı durumlarda çözücünün bir kısmı buharlaştırılır.
- 352 -
Şekil 18. 13 Vakumda süblimasyon
(işlem sırasında tüp bir su veya yağ banyosuna batırılarak ısıtılır)
Oluşan saf kristaller süzülerek alınır, çözeltide ise çözünür safsızlıklar kalır. Bu şekilde
elde edilen kristaller yeteri kadar saflıkta değilse, başka çözücü ya da çözücü sistemleri
kullanarak yeniden kristallendirme işlemi yapılır.
Ayrımsal kristallendirme işleminde ise, katı karışımdaki bileşenlerden birinin daha az diğerinin
daha çok çözündüğü bir çözücü belirlenir ve bu çözücüde katı karışım ısıtılarak
çözülür ve sıcakken süzülür. Çözelti soğutulurken önce, çözücüde daha az çözünen
maddenin saf kristalleri, çözeltinin daha çok soğutulması ile daha çok çözünen
maddenin saf kristalleri oluşur. Elde edilen kristaller ayrı süzme işlemleri ile çözeltiden alınır.
Örneğin sodyum klorür (NaCl) ile potasyum nitrat (KNO3)tuz karışımının ayrılması ayrımsal
kristallendirme işlemi ile gerçekleştirilir. Bunun için tuz karışımı suda çözülür, ısıtılır
ve süzülür. Çözelti soğutulurken önce daha az çözünen NaCl çöker, KNO3 suda çözülmüş
olarak kalır. Kalan bu çözelti daha da soğutularak KNO3'ın kristallenmesi sağlanır
Böylelikle NaCl ile KNO3 tuzları ayrılmış olur.
5.2.4. Kromatografi ile Ayırma Saflaştırma
Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin birbirinden ayrılmasını gerçekleştiren
yöntemlerin genel adıdır. Bu yöntemler ile buraya kadar anlatılan kristallendirme, distilasyon
v.b. klasik yöntemlerle birbirlerinden ayrılmaları çok zor hatta imkansız olan maddeleri,
saf olarak birbirlerinden ayırmak mümkün olur.
Kromatografi, çeşitli maddelerin, hareketli bir faz yardımıyla, sabit bir faz
arasından değişik hızlarla hareket etmeleri temeline dayanır.



ZeyneP
Umutlu Anne


kendisi öğretmen oluyor da:))
yakışır;)


Simgece
Tatlı Bela


woww saolun işime yarıcak bilgiler


samsa53
Yeni Üye


arkadaşlar bana yardım edermiasiniz lütfen kimya proje ödevimvar bulabilirmisiniz aradım ben bulamadın [ diyaliz hangi tür ayıtma yöntemidir? ] lütfen bi bakın


şimdiden teşekkürler
   
 
 


Bölüm atla:

Hak ihlali Bildirimi / Gizlilik Politikasi

Sayfa Ba??na Git
 
 

sakarya escort sakarya escort sakarya escort adapazarı escort webmaster forum izmir escort