ELEKTRİKLİ
ARABA EKİPMANLARI
 Elektrikli arabalarda ekipman
olarak en öne çıkan ürün elektronik hız kontrol ünitesidir (yani ESC =
electronic speed controller). Elektrik motoruda ayni derecede önem
teşkil eder. Çünkü yüksek hızlı motorları amper akım yönlendirmesi
yüksek ESC ile kontrol edilip tam performans alınması mümkündür.
Bunun yanısıra elektrikli arabalarda yine hıza ve torka direkt etki
eden iç aktarma oranıda önemli yer tutar.
Motor ucuna takılan
motor pinyon ve bu pinyonun tahrik ettiği tahrik dişlisi (spur gear)
arasındaki dişli aktarma oranı (ki bu oran arabanin kendi iç oranı da
katılarak elde edilir) arabanın hızı ve torkunda büyük rol oynar. Bu
oranlar belirlenirken motor sarımı ve yarışılacak pistin fiziksel
durumu göz önüne alınarak belirlenir. Bu motor pinyon ve tahrik
dişlisi (spur gear) diş kesitine göre 48P (pitch) ve 64P olarak iki
ayri kesitte mevcuttur. Diğer dişli kesitleri mevcutsa da genel olarak
bu iki diş kesiti kullanılır. 64p dişliler hız ve touring yarışlarda
tercih edilir ve bazı imalatçıların kullandığı prezisyon imalat
sayesinde "whisper theeth" yani "fısıltı dişli" olarak da
adlandırılmaktadırlar, bunlar mekanik ses olarak fısıltı sesi
çıkarırlar. Ancak arabanin dönen diğer mekanik aksamından da kendine
has sesler çıkabilmektedir. 48p dişliler genelde torklu motorlarda
kullanıma uygundur veya kısa pistlerde sert kalkış ve ani frenleme
gerektirecek durumlarda tercih edilmektedir.
Ratio (yani
aktarma oranı) belirlerken motor sarım sayısı göz önüne alınmalı,
pistin durumu göz önüne alınmalıdır.
Ratio (aktarma oranı) iki
şekilde hesaplanmaktadır :
Tahrik dişlinin (spur gear) diş
sayısı / (bölü) Motor pinyon diş sayısı * (çarpı)
araba iç aktarma
oranı = Ratio (aktarma oranı)
Araba iç aktarma oranı
imalatçının kullandığı differansiyel çarkındaki dişli sayısı ile
layshaft (yatık şaft) üzerindeki dişli sayısına göre ortaya çıkar. Bu
arabanın kendi iç aktarma oranıdır ve kayış tahriklilerde olsun şaft
tahriklilerde olsun araba kendi iç aktarma oranı differansiyel ile
hareket aktarma şaftındaki dişli sayısına göre belli olur.
Örnek vermek gerekirse :
Tahrik dişlisi (Spur gear) diş sayısı =
116
Motor pinyon diş sayısı = 30
Araba iç aktarma oranı = 2.125
(116 / 30) * 2.125 = 8.21
Yani ratio (aktarma oranı) 8.21
Bu oranı ele alacak
olursak hızlı kalkış gerektiren kısa parkuru olan pistler için
uygundur.
Bu bahsettiğimiz ratio (aktarma oranı) hesaplaması
imalatçıların tavsiye ettiği ve kendilerinin de kullandığı bir
hesaplama yöntemidir, bunun dışında ikinci bir hesaplama şekli daha
vardır ki bu pek tavsiye edilmez.
Tahrik dişlisi (spur gear) diş
sayısı / (bölü) motor pinyon dişli sayısı = Ratio (aktarma oranı) Yine
yukardakine göre örnekleyecek olursak 116 / 30 = 3.86
Yani ratio =
3.86
Elektrikli arabalar kayış veya şaft tahrikli olsa bile
aktarma oranı hesaplaması aynıdır.
Dişli grubunun dışında
motora tam performansla çalışma imkanı verecek besleme ünitesi olarak
gördüğümüz Sub-C ebatlı pil grubundan oluşturulmuş 7.2V akülerde
önemli yer tutmaktadırlar. El sarımı ve balanslanmış tuning motorlarda
performansı en üst seviyeye çıkaran 3000 mAh (mili amper/saat) NiMh (Nickel
Metal Hydride) alaşımlı akülerin kullanımı tatmin edici sonuçlar
vermektedir. Ancak yine son dönemlerde 3300 mAh olan akülerinde
kullanımı iyi sonuçlar vermiştir. El sarımı tuning motorlarin
beslemesinde kullanılan NimH alaşımlı aküler hem yüksek performans
hemde uzun kullanım süresi imkanı vermektedir. Bir diğer akü NiCd
(Nicel Cadmium) alaşımlı akülerdir, bu tip akülerde fazla performans
gerektirmeyen durumlarda ve motorlarda kullanılmaktadırlar. Her iki
akü şarj edilebilir özelliktedir ancak alaşımları gereği şarjda
farklılıklar göstermektedirler.
Elektrikli araba motorları tip olarak ikiye ayrılır, bu
kullanım alanına göredir.
1-Tuning Motor : Daha çok hız için
ve 4x4 Touring arabalarda kullanılır.
2-Stock Motor : Genelde Off-road
(buggy) tarzı ve Big Foot tipi arabalarda kullanılır.
Tuning motorlar: Kendi içinde bobin sarım şekline göre ikiye
ayrılır:
1-El sarımı : El sarımı ile yapılmış motorlar genelde
yüksek devirli ve hızlı
motorlardır. Bunlarda balansı sağlamak
için epoxy kaplama vardır, yüksek hızdan dolayı oluşacak balans
sapmalarını bu epoxy ile dengelenmektedir. Bu tip sarımlı motorlar
yüksek devirli olduğu için aküyü çabuk tüketirler. Ancak motor sürekli
bakım ister, komutator, kömür bakımı süreklilik gerektirir, kullanıma
göre motor ömrü değişkenlik gösterebilir.
2-Makine sarımı : Makine sarımı motorlarda çok yüksek devir
yoktur ama tork vardır. Ralli tipi arabalarda tavsiye edilir. Bu tip
sarımlı motorların ömrü uzundur ve aküyü çabuk bitirmezler.
Motorların teknik özellikleri her markaya göre değişkenlik
gösterebilmektedir. Kullanılan malzeme, mıknatıs tipi, kömür
malzemesi, vs. Kullanacağınız arabaya göre motoru belirlemek
gerekmektedir.
Arabalarda yol tutma ve virajlarda savrulmadan
dönme imkanı veren amortisörler de çok önemli yer tutar. Genel olarak
arabalar plastik amortisör olarak sunulurlar, ancak aluminyum veya
teflon kaplama amortisörler yüksek hızda yol tutuş ve yine yüksek
hızda viraj dönüşlerinde savrulmayı en aza indirme özelliğine
sahiptirler. Tabi amörtisörde kullanılan yay sertlik dereceside en
önemli etkendir. Pist durumuna göre hangi sertlikte yay kullanılacağı
iyi seçilmelidir. Genel olarak orta sertlikteki yay kullanılır.
Arabadaki dönen aksamlarda rulman kullanılması sürtünmeyi
azaltacağından dolayı mekanik olarak hıza ve atalete artısı olacaktır.
Bunun dışında arabada kullanılacak body (kaporta) aerodinamik yapısıda
yol tutuşu ve hızlanmadaki süreçte etkin rol oynamaktadır.
Son
yıllarda teknolojik olarak imalatçıların kullandığı materyal veya
malzemeler sayesinde sağlam ancak fazla ağır olmayan estetik olarakda
göze hoş gelen ürünler sunulmaktadır, bu vesile ile arabalarda
ağırlığın azaltılması da hızın artmasına imkan sağlamaktadır.
|
